Je bent lekker aan het internetten, misschien wel op je telefoon op de bank, en je ziet een te mooi om waar te zijn aanbieding. "Doe mee aan deze enquête en win een cadeaubon van 100 euro!" Je vult braaf je naam, e-mailadres en soms zelfs je postcode in.
▶Inhoudsopgave
Maar daarna gebeurt er niks. Of erger: je krijgt spam of je gegevens worden misbruikt.
Dat is niet alleen vervelend, dat is vaak illegaal. Gelukkig ben je niet machteloos. Je kunt dit melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). In dit artikel lees je precies hoe je dat doet, zonder ingewikkelde taal.
Wanneer moet je een nep-enquête melden?
Voordat je een melding doet, is het goed om te weten wat nou eigenlijk het probleem is. Een nep-enquêtesite is niet alleen een site die liegt over een prijs.
Het gaat vaak om misbruik van persoonsgegevens. De AP houdt zich bezig met de privacywet, de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming).
- Je hebt gegevens ingevuld en de site is spoorloos verdwenen.
- Je ontvangt ongewenste reclame of phishing-mails na het invullen van een enquête.
- De site vraagt om gevoelige informatie die niet nodig is voor de enquête, zoals je burgerservicenummer (BSN) of bankgegevens.
Als een site jouw gegevens verzamelt zonder duidelijke reden, zonder toestemming of zonder goede beveiliging, dan overtreedt die site de wet. Je kunt een melding doen als je vermoedt dat een organisatie zich niet aan de privacywet houdt. Denk aan: De AP maakt onderscheid tussen een tip, een datalektip en een klacht.
Voor een nep-enquêtesite is een 'tip' vaak het meest passend. Je geeft dan aan dat er iets speelt waar de AP naar moet kijken.
Stap 1: Verzamel bewijs
Voordat je naar de website van de AP gaat, is het slim om je zaakjes op orde te hebben.
- Maak een screenshot van de enquêtepagina waar je de gegevens hebt ingevuld.
- Bewaar e-mails die je hebt ontvangen van de site.
- Probeer de naam van de organisatie te achterhalen. Soms staat er in de kleine lettertjes een bedrijfsnaam.
Je hoeft geen officieel onderzoeksbureau te zijn, maar een paar screenshotjes of een link naar de site helpen enorm. Het is niet nodig om een uitgebreid dossier te maken, maar de AP kan pas iets doen als ze weten om welke site het gaat.
Stap 2: Ga naar de website van de Autoriteit Persoonsgegevens
De AP heeft een speciale pagina waar je een tip of klacht kunt indienen.
Je kunt dit niet telefonisch doen, dat moet online. Ga naar de website van de Autoriteit Persoonsgegevens en zoek naar 'Een tip of klacht indienen bij de AP'. Op die pagina zie je een duidelijk overzicht. Je kunt kiezen voor verschillende opties.
Kies voor 'Een tip geven' als je een vermoeden hebt van een nep-enquêtesite. Als je zelf slachtoffer bent van een datalek (bijvoorbeeld als je gegevens zijn gelekt), kies je voor een datalektip.
Het verschil tussen een tip en een klacht
Een tip is een seintje naar de AP dat er iets mis is.
Een klacht is iets formeelers. Een klacht dien je in als je zelf direct bent benadeeld en je vindt dat de organisatie iets onrechtmatigs heeft gedaan tegenover jou. Voor een algemene nep-enquêtesite waar veel mensen slachtoffer van worden, is een tip vaak voldoende. De AP kan op basis van tips onderzoek doen naar de hele site.
Stap 3: Vul het meldformulier in
Zodra je op de juiste pagina bent beland, kom je bij een formulier.
Wie is de organisatie?
Dit formulier is ontworpen om zo simpel mogelijk te zijn, maar je moet wel even de tijd nemen. Hieronder vind je wat je ongeveer moet invullen: Probeer de naam van de website of het bedrijf achter de enquête te vinden. Soms staat er een adres onderaan de pagina.
Wat is er gebeurd?
Als je de naam niet weet, vul dan de URL in (het webadres). De AP kan hiermee vaak wel verder.
Beschrijf in eigen woorden wat er is gebeurd. Blijf bij de feiten.
Bijvoorbeeld: "Ik heb op 15 januari meegedaan aan een enquête op de site 'win-cadeaus.nl'. Ik heb mijn naam en e-mailadres ingevuld. Sindsdien krijg ik elke dag spam-mails."
Je eigen gegevens
Je hoeft geen lang verhaal te schrijven. Een paar zinnen zijn vaak al genoeg.
Je moet zelf ook je contactgegevens invullen. De AP kan je niet op de hoogte houden van de voortgang als ze niet weten wie je bent. Je persoonlijke gegevens worden vertrouwelijk behandeld. De AP geeft je gegevens niet door aan de organisatie waar je over klaagt.
Wat gebeurt er nadat je hebt gemeld?
Na het indienen van je melding ontvang je een ontvangstbevestiging. De AP bekijkt je melding en bepaalt of er voldoende aanleiding is voor onderzoek.
Dit proces kan even duren. De AP krijgt veel meldingen en heeft niet altijd direct capaciteit om alles te onderzoeken. Als er meerdere meldingen zijn over dezelfde site, kan de AP besluiten om actie te ondernemen.
Ze kunnen de site waarschuwen, eisen dat de site stopt met het verzamelen van gegevens of in ernstige gevallen een boete opleggen. Helaas kan de AP niet altijd persoonlijk contact met je opnemen over de uitkomst, maar elke melding helpt om het internet veiliger te maken.
Tips om nep-enquêtes te herkennen
Natuurlijk is het beste scenario dat je niet eens hoeft te melden omdat je de site op tijd doorhebt. Let op deze signalen:
- De enquête belooft een te mooie prijs, zoals een iPhone of een grote geldsom.
- De site ziet er onprofessioneel uit of heeft spelfouten.
- Je moet eerst betalen om mee te doen of je prijs te claimen.
- De site vraagt om meer persoonsgegevens dan nodig is.
Door alert te zijn, voorkom je dat je gegevens in verkeerde handen vallen.
Mocht het toch misgaan, dan weet je nu hoe je de Autoriteit Persoonsgegevens inschakelt.